MESMENYA'DAN SEVGİLER* (KİTAP YORUMU)

Sevgili Okurlar,

Bir hafta gibi bir süre zarfı içerisinde okuduğum, Mesmenya'dan Sevgiler, Fabienne Betting' e ait olup Türkçe çevirisi, Hüseyin Can Akyıldız tarafından yapılmış bir romandır.

Kitap yorumumu, romanın karakterlerini, yeri ve zamanını belirtmeden, ayrıntısız bir şekilde yapmayı uygun gördüm ki, bir kitap neden okunmalı sorusuna yanıt olabilecek kısa ve öz bir incelemeye değinmenin yararlı olabileceği konusunda hemfikirizdir diye düşünmek istiyorum. :)

Açıkçası kitabı elime aldığımda ne anlattığı konusunda bir fikrim yoktu ama okumaya başlayıp ilerleyince gördüm ki benimde eğitim hayatımda yabancı olmadığım bir konusu bulunmakta. Romanın ana fikri; bir diyalekti (dili, lehçeyi) başka bir diyalekte çevirirken (aktarırken) bilmemiz gereken hususlar ve sınırların yanında diyalektin sahibi olan coğrafyanın, insan tipini, geleneklerini bilmek gerekliliği.  Aksi takdirde karşılaşılacak olan bir çok anlam kargaşası ve o diyalekte ait dilsel , kültürel unsurları yanlış tanıtmaktan kaynaklanan sorunlar görülmesi.

 Olaylar ise; eğitimini tamamlayamamış Thomas'ın iş arama mücadelesi içerisinde beklemediği bir şekilde edindiği iş, Fransızcadan  Mesmenceye çevrilmesi istenen bir roman işi. Ve bu işle başlayan şimdiki zaman da geçen bir süreç. Çevirinin tamamlanma aşamasında çevirenin çektiği sıkıntılar, çevirinin tamamlanması, çevirinin basılması ve devamında gerçekleşen sürprizlerin hem şaşırtması  hem de bir takım sıkıntılara maruz bırakması ... Diğer yandan Thomas'ın aşk hayatı. Şu anda yaşadığı ilişki ve bu ilişki içerisinde bulunduğu durum, öte yandan geçmişte yaşayıp geride bırakmak zorunda olduğu fakat unutamadığı aynı zamanda Mesmenya'yı ve Mesmence'yi hayatında yer edindirmiş biri söz konusu. Tüm bunların yanında basılan çevirinin beklenmedik şekilde ses getirmesi ve Thomas'ın hayatının buna bağlı olarak olumlu yada olumsuz şekillenmeye başlaması sürecinde devam eden olaylar dizgisinin sonucunda bir şekilde başarının elde edilmesi yer edinmekte. Ve en sevdiğim ayrıntılar Mesmenyaya dair dilsel ve kültürel alanlara ait değinilen bilgiler, Mesmen edebiyatı, bağımsızlığını almış fakat Rus hakimiyetinde bir coğrafyanın kültürünün betimlenmesi ve tanıtılma şekli. Tabii ki değinmeden geçemeyeceğim bir hususta insan ilişkileri... Bunun yanında Thomas'ın Mesmenya için yaptığı bardak benzetmesi kitapta en dikkat çeken ve harika tanımlama yapılan bir  bölümdü.

 Betting'in yarattığı dilin ülkesi Mesmenya'yı bakın Thomas nasıl tanımlıyor: “Bardağın tamamının eski Sovyetler Birliği olduğunu varsayın. Bardak parçalanınca, en büyük parçası olan kıç tarafı bugünkü Rusya olsun. Takip eden en büyük üç parça ise Ukrayna, Belarusya, Kazakistan. En küçük parçaları Litvanya, Letonya, Estonya farz edin. Bunlardan başka bir de küçük, gözle görünmeyen, minnacık parçalar var.”

Eğitim hayatımda bir dile, lehçeye ait aktarma (çeviri) yapılırken dikkat edilmesi gereken hususlar hakkında bir çok makale okudum ve dersler dinledim. Bu roman beni lisans dönemimde yaptığım Kazakça'dan Türkçeye ve şu an Yakutça'dan Türkçeye yaptığım çeviriler konusunda tazeledi açıkçası, ve güncel olarak bir öğrencinin yaşadığı ve başına gelebilecek bir çok konuya değinmesi açısından keyifle okudum. Tabii bazı satırları çok tekrar edilmiş gibi geldiği için şöyle hop diye de geçmek istemedim değil.

Kitaba dair genel kriterlerden bahsettim ki ayrıntılara değinerek kitabı okumak isteyecek olanlar için heves kırılması yaşatmak istemedim. İlk ve öz, dilim tutup, elimin yazabildiği kadar gerçekleştirdiğim bu kitap değerlendirmesinin okuma yolculuğunuza ışık olması dileğiyle, iyi okumalar diliyorum.